در این خدمت، نیازها و فرایندهای اختصاصی سازمان تحلیل می‌شوند و بر مبنای آن‌ها نرم‌افزارها و سامانه‌هایی متناسب با ساختار واقعی کسب‌وکار طراحی و پیاده‌سازی می‌شوند؛ از معماری سیستم و توسعه اولیه تا استقرار، یکپارچه‌سازی و توسعه مستمر.

نرم‌افزار اختصاصی؛ زمانی که راهکار آماده کافی نیست

در بسیاری از سازمان‌ها، بخشی از فرایندها، جریان اطلاعات و نیازهای عملیاتی به‌گونه‌ای است که نرم‌افزارهای عمومی یا آماده نمی‌توانند به‌طور کامل پاسخگوی آنها باشند.

گاهی سازمان ناچار است فرایندهای خود را با محدودیت‌های یک نرم‌افزار آماده تطبیق دهد؛ در مواردی دیگر، چند ابزار مستقل به‌صورت همزمان مورد استفاده قرار می‌گیرند و اطلاعات میان آنها به‌درستی جریان پیدا نمی‌کند.

در چنین شرایطی، توسعه نرم‌افزار اختصاصی می‌تواند به سازمان کمک کند سامانه‌ای متناسب با نیاز واقعی خود ایجاد کند؛ سامانه‌ای که از ابتدا بر اساس ساختار، کاربران، فرایندها و مسیر توسعه آینده طراحی شده باشد.

ITG در این حوزه، توسعه نرم‌افزار را صرفاً یک پروژه برنامه‌نویسی نمی‌بیند، بلکه آن را بخشی از معماری عملیاتی و دیجیتال سازمان در نظر می‌گیرد.

آغاز از شناخت فرایند و نیاز کسب‌وکار

پیش از طراحی یک نرم‌افزار اختصاصی، باید مشخص شود که سامانه قرار است چه مسئله‌ای را حل کند.

تعریف قابلیت‌ها بدون شناخت دقیق فرایندهای کاری می‌تواند به تولید نرم‌افزاری منجر شود که از نظر فنی کامل است، اما در عمل مورد استفاده مؤثر قرار نمی‌گیرد.

در مرحله تحلیل، موضوعاتی مانند فرایندهای موجود، نقاط ناکارآمد، نقش کاربران مختلف، جریان اطلاعات، ارتباط میان واحدها، نیازهای مدیریتی و محدودیت‌های فعلی بررسی می‌شوند.

این شناخت مبنای طراحی راهکاری قرار می‌گیرد که تا حد امکان با منطق واقعی کسب‌وکار هماهنگ باشد.

طراحی معماری نرم‌افزار

پس از مشخص‌شدن نیازها، ساختار کلی سامانه باید به‌گونه‌ای طراحی شود که هم پاسخگوی الزامات فعلی باشد و هم امکان توسعه آینده را فراهم کند.

معماری نرم‌افزار می‌تواند موضوعاتی مانند ساختار ماژول‌ها، مدیریت کاربران و سطوح دسترسی، جریان داده، ارتباط با سامانه‌های دیگر، نحوه توسعه قابلیت‌ها و زیرساخت استقرار را دربر گیرد.

هدف، ایجاد سامانه‌ای است که با رشد سازمان یا تغییر نیازها، امکان توسعه و اصلاح آن بدون بازسازی کامل وجود داشته باشد.

دیجیتالی‌کردن و بازطراحی فرایندها

توسعه نرم‌افزار اختصاصی نباید صرفاً نسخه دیجیتال همان فرایندهای ناکارآمد قبلی باشد.

در بسیاری از پروژه‌ها، پیش از پیاده‌سازی باید خود فرایند نیز بررسی و در صورت لزوم ساده‌سازی یا بازطراحی شود.

حذف مراحل غیرضروری، کاهش ورود مجدد اطلاعات، مشخص‌کردن مسئولیت‌ها و ایجاد گردش کار شفاف‌تر می‌تواند بخش مهمی از ارزش یک سامانه جدید باشد.

به همین دلیل، ITG تلاش می‌کند میان طراحی نرم‌افزار و بهبود فرایندهای کسب‌وکار ارتباط برقرار کند.

سامانه‌های داخلی و مدیریتی

یکی از مهم‌ترین کاربردهای نرم‌افزارهای اختصاصی، ایجاد ابزارهایی برای مدیریت بهتر عملیات داخلی سازمان است.

این سامانه‌ها می‌توانند برای حوزه‌هایی مانند مدیریت فرایندها، گردش کار، ثبت و پیگیری درخواست‌ها، مدیریت مشتریان، منابع، پروژه‌ها، اسناد یا سایر فعالیت‌های تخصصی طراحی شوند.

ساختار هر سامانه بر اساس نیاز سازمان تعریف می‌شود و می‌تواند به‌صورت مستقل یا در ارتباط با سایر نرم‌افزارهای موجود عمل کند.

نرم‌افزارهای تخصصی مبتنی بر مدل کسب‌وکار

برخی سازمان‌ها به سامانه‌هایی نیاز دارند که مستقیماً بخشی از محصول یا خدمت آنها هستند.

در چنین پروژه‌هایی، نرم‌افزار تنها ابزار داخلی سازمان نیست، بلکه می‌تواند بخشی از ارزش پیشنهادی کسب‌وکار باشد.

پلتفرم‌های تخصصی، سامانه‌های ارائه خدمات، سیستم‌های عضویت، محیط‌های تعامل با مشتری و نرم‌افزارهای مبتنی بر فرایندهای تخصصی از این نوع هستند.

در این پروژه‌ها، طراحی محصول، تجربه کاربر، معماری فنی و منطق کسب‌وکار باید همزمان مورد توجه قرار گیرند.

یکپارچگی با نرم‌افزارها و زیرساخت‌های موجود

در بسیاری از سازمان‌ها، نرم‌افزار اختصاصی باید با سامانه‌های دیگری در ارتباط باشد.

ممکن است لازم باشد اطلاعات میان نرم‌افزار جدید و سیستم‌های مالی، فروش، منابع انسانی، CRM، ERP، وب‌سایت یا سایر سامانه‌های سازمان تبادل شود.

ITG در طراحی معماری، تا حد امکان از ایجاد سامانه‌های جداافتاده جلوگیری می‌کند و امکان تبادل ساختاریافته اطلاعات را مورد توجه قرار می‌دهد.

یکپارچگی مناسب می‌تواند ورود تکراری اطلاعات را کاهش دهد و تصویر منسجم‌تری از عملیات سازمان ایجاد کند.

طراحی برای کاربران واقعی

موفقیت یک نرم‌افزار سازمانی فقط به تعداد قابلیت‌های آن وابسته نیست.

اگر استفاده از سامانه پیچیده باشد یا با شیوه واقعی انجام کار هماهنگ نباشد، کاربران ممکن است در برابر استفاده از آن مقاومت کنند یا به روش‌های قبلی بازگردند.

به همین دلیل، شناخت کاربران، نقش‌ها، نیازها و مسیرهای اصلی استفاده از سامانه در طراحی آن اهمیت دارد.

هدف، ایجاد ابزاری است که علاوه بر پاسخگویی به الزامات مدیریتی، استفاده روزمره از آن برای کاربران نیز تا حد امکان ساده و منطقی باشد.

توسعه مرحله‌ای و مدیریت پیچیدگی

پروژه‌های نرم‌افزاری بزرگ می‌توانند در صورت تعریف بیش از حد قابلیت‌ها در مرحله نخست، با افزایش هزینه، زمان و ریسک مواجه شوند.

در بسیاری از پروژه‌ها، توسعه مرحله‌ای انتخاب مناسب‌تری است.

در این رویکرد، ابتدا بخش‌هایی از سامانه که بیشترین ارزش عملیاتی دارند طراحی و پیاده‌سازی می‌شوند و قابلیت‌های بعدی بر اساس تجربه استفاده، بازخورد کاربران و اولویت‌های جدید توسعه پیدا می‌کنند.

این مدل به سازمان امکان می‌دهد ضمن کنترل سرمایه‌گذاری، سامانه را بر اساس نیاز واقعی تکامل دهد.

داده، گزارش‌گیری و تصمیم‌گیری

نرم‌افزارهای سازمانی یکی از منابع اصلی تولید داده درباره عملیات کسب‌وکار هستند.

اگر ساختار داده از ابتدا به‌درستی طراحی شود، سامانه می‌تواند علاوه بر اجرای فرایندها، اطلاعات ارزشمندی درباره عملکرد سازمان تولید کند.

داشبوردهای مدیریتی، گزارش‌های تحلیلی و شاخص‌های عملکرد می‌توانند به مدیران کمک کنند تصویر دقیق‌تری از فرایندها، گلوگاه‌ها و روندها داشته باشند.

این زیرساخت می‌تواند در مراحل بعدی زمینه استفاده از هوش تجاری و تحلیل‌های پیشرفته‌تر را نیز فراهم کند.

امکان افزودن هوش مصنوعی و اتوماسیون

با توسعه ابزارهای هوش مصنوعی، بخشی از قابلیت‌های نرم‌افزارهای سازمانی نیز می‌توانند هوشمندتر شوند.

تحلیل متن و اسناد، دستیارهای سازمانی، پیشنهادهای خودکار، طبقه‌بندی اطلاعات، استخراج داده و خودکارسازی برخی تصمیمات یا وظایف از جمله کاربردهای ممکن هستند.

با این حال، استفاده از هوش مصنوعی باید بر اساس نیاز واقعی و ارزش قابل ایجاد انجام شود.

ITG تلاش می‌کند معماری نرم‌افزار به‌گونه‌ای طراحی شود که در صورت وجود توجیه مناسب، امکان افزودن قابلیت‌های هوشمند در مراحل بعدی نیز وجود داشته باشد.

امنیت و کنترل دسترسی

نرم‌افزارهای سازمانی معمولاً با اطلاعات مهم و گاهی حساس کسب‌وکار در ارتباط هستند.

به همین دلیل، موضوعاتی مانند مدیریت کاربران، سطوح دسترسی، ثبت رویدادها، حفاظت از داده و امنیت ارتباطات باید از مراحل طراحی مورد توجه قرار گیرند.

سطح الزامات امنیتی بسته به ماهیت سامانه، نوع اطلاعات و محیط استفاده متفاوت است و باید متناسب با ریسک‌های هر پروژه تعیین شود.

پایداری و قابلیت نگهداری

ارزش یک نرم‌افزار اختصاصی تنها در زمان تحویل آن سنجیده نمی‌شود.

سامانه باید بتواند در طول زمان نگهداری شود، با تغییرات کسب‌وکار تطبیق پیدا کند و در صورت نیاز توسعه یابد.

مستندسازی مناسب، معماری قابل توسعه، مدیریت نسخه‌ها و برنامه‌ریزی برای پشتیبانی و به‌روزرسانی از عواملی هستند که در هزینه و کیفیت بلندمدت نرم‌افزار تأثیر دارند.

ITG تلاش می‌کند این موضوعات از ابتدا بخشی از تصمیمات فنی پروژه باشند.

نقش ITG

در پروژه‌های نرم‌افزار اختصاصی، نقش ITG می‌تواند بر اساس نیاز سازمان شامل موارد زیر باشد:

تحلیلگر کسب‌وکار و فرایند: برای شناخت نیازها و تبدیل آنها به الزامات قابل اجرا.

معمار راهکار: برای طراحی ساختار کلی سامانه و ارتباط آن با زیرساخت‌های سازمان.

راهبری محصول: برای اولویت‌بندی قابلیت‌ها و طراحی مسیر توسعه.

راهبری اجرا: برای هماهنگی تیم‌های تحلیل، طراحی، توسعه و استقرار.

شریک توسعه: برای نگهداری، توسعه و تکامل تدریجی سامانه متناسب با نیازهای جدید سازمان.

بسته به مقیاس و ماهیت پروژه، اجرای بخش‌های مختلف می‌تواند توسط تیم‌های تخصصی انجام شود، در حالی که انسجام معماری و ارتباط راهکار با اهداف سازمان حفظ می‌شود.

چه سازمان‌هایی به این خدمت نیاز دارند؟

این خدمت می‌تواند برای مجموعه‌هایی مناسب باشد که:

• نرم‌افزارهای آماده پاسخگوی فرایندهای تخصصی آنها نیستند.
• از چند سامانه پراکنده و غیرمتصل استفاده می‌کنند.
• بخشی از عملیات آنها هنوز به‌صورت دستی یا وابسته به فایل‌ها و ابزارهای پراکنده انجام می‌شود.
• قصد دیجیتالی‌کردن یا بازطراحی یک فرایند کلیدی را دارند.
• به نرم‌افزاری اختصاصی برای ارائه محصول یا خدمت خود نیاز دارند.
• می‌خواهند اطلاعات عملیاتی و مدیریتی خود را در ساختاری منسجم‌تر مدیریت کنند.
• نیاز دارند سامانه‌ای را به سایر زیرساخت‌های سازمان متصل کنند.
• به دنبال بستری هستند که در آینده قابلیت توسعه، تحلیل داده و هوشمندسازی داشته باشد.